Nieuwe manier van werken met LVB+ jongeren in Brunssum
Tolkie
Readspeaker
We willen dat iedereen onze website prettig kan gebruiken. Daarom bieden we twee tools aan waarmee je onze website kunt laten voorlezen, vertalen en aanpassen aan jouw voorkeuren. Heb je een voorkeur of loop je ergens tegenaan? Laat het ons weten via e-mail.
Stel, je woont in een huis met huisgenoten die je niet zelf hebt gekozen. Je hebt een eigen kamer, maar de muur mag je niet in je favoriete kleur schilderen. Je moet je continu aanpassen en en doen wat anderen jou zeggen, ook al ben je het er niet altijd mee eens. “Zeg nou zelf, dat is toch verre van plezierig”, zegt gedragskundige Jos Leen. “Toch is dit de dagelijkse realiteit voor veel jongeren met een licht verstandelijke beperking (+). Terwijl het ook anders kan. Binnen Radar zijn we gestart met een nieuwe manier van werken met deze doelgroep.”
“Als je jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB+) vraagt wat ze het liefste willen, dan is het antwoord vaak ‘rust, een eigen huisje, zo min mogelijk hulpverlening maar wel ondersteuning waar dat nodig is’. Ze willen – net als ieder ander mens – zelfstandig door het leven gaan, hun eigen fouten maken en hun eigen successen beleven. Dat staat eigenlijk haaks op de huidige manier van werken waarin de zorg, het systeem, bepaalt hoe deze cliënten moeten leven. Als ze zich afzetten tegen de kaders en/of bepaald gedrag vertonen, is de reactie meestal: zwaardere zorg, meer controle, (nog) minder zelfschikking. Met als gevolg: meer verzet, minder vertrouwen in hulpverleners, ongelukkig zijn. Kortom: de huidige aanpak werkt niet en ondermijnt zelfs de kwaliteit van leven.”
Basisbehoeften
“Groei en geluk worden bepaald door de basisbehoeften autonomie, competentie en verbondenheid. Dat geldt voor iedereen, ongeacht of je wel of geen verstandelijke beperking hebt. Onvoldoende invulling van deze basisbehoeften vergroot de kans op het gevoel van onveiligheid, negatieve emoties, slechte psychische gezondheid en asociaal gedrag.”
Jos pleit daarom voor het meer loslaten van de cliënt. “Uiteraard niet in de zin van ‘laten vallen’”, benadrukt hij. “Maar wel: de cliënt meer levensruimte bieden. Zelfstandig leven in een eigen woning en alles wat daarbij hoort. Met een team van mensen eromheen.” Radar volgt daarbij het voorbeeld van zorgorganisatie ’t Houvast in Tilburg, die al geruime tijd op deze manier werkt. “Er zijn inmiddels tal van positieve voorbeelden, óók bij Radar”, aldus Jos die een visie schreef over de nieuwe manier van werken.
Luisteren
Mensen met een lichte verstandelijke beperking hebben net als ieder andere recht op een plek in de samenleving. Tegelijkertijd hebben ze daar wel meer steun bij nodig. “Steun betekent niet: zeggen hoe het moet maar juist luisteren naar de persoonlijke wensen en eigen ideeën die cliënten hebben”, zegt begeleider Mandy Tellers. “Dan blijkt vaak dat iemand veel meer kan dan je denkt. Het begint dus met goed luisteren en vooral niet veroordelen. Ook niet als de cliënt iets doms doet. Het grote verschil is dat we het probleem bij de cliënt laten. Het is zijn probleem en dus ook zijn oplossing. Wel staan we naast de cliënt om te helpen waar dat kan. Maar de cliënt is de regisseur van zijn eigen leven.”
Het werkt!
De bewijzen dat de nieuwe aanpak werkt, stapelen zich op. Jos: “Neem de cliënt die in een woonvorm woonde tot het niet meer ging. Hij gebruikte middelen en vertoonde ongewenst gedrag. Toch werd zijn wens, zelfstandig wonen, vervuld. We zijn drie jaar verder en het gaat hartstikke goed. Hij heeft zijn middelengebruik onder controle, heeft weliswaar af en toe een terugval maar komt daar zelf weer bovenop.” Mandy: “Een andere cliënt woonde al zelfstandig en tot een jaar geleden hadden we nauwelijks contact met hem. Omdat de woning vervuilde wilde de woningcorporatie hem uitzetten. In de oude situatie zouden wij het heft in handen nemen en gaan poetsen. Dat hebben we nu niet gedaan. Wel hebben we hem de vraag gesteld: wat wil je? Zijn antwoord was duidelijk, hij wilde niet verhuizen! Dat hij moest veranderen, zag hij zelf in. Het probleem is dan niet een dag later opgelost, het gaat erom zaadjes te planten, aan het denken te zetten en dan langzaam maar zeker gebeurt er iets.”
Begeleidingsplan
“Mensen met een verstandelijke beperking verdienen een kans”, bepleit Jos. “De intentie is samen met de cliënt een begeleidingsplan op te stellen waarin we vastleggen wat de cliënt op verschillende domeinen nodig heeft om te groeien en gelukkig te zijn. Dit begeleidingsplan is leidend in de dagelijkse zorg en ondersteuning, de cliënt is zelf de eigenaar van het plan.” Om de cliënt heen wordt een ‘kernteam’ gevormd. Mandy: “De cliënt bepaalt zelf wie daarin zitten. Het moeten mensen zijn die hij vertrouwt. Vaak is het een kwestie van geduld hebben en het vertrouwen langzaam opbouwen. De cliënt bepaalt het tempo. Dat is soms best moeilijk, maar dat hoort nu eenmaal bij loslaten. Bij één cliënt duurde het anderhalf jaar voor hij aansloot bij dialooggesprekken. We zijn nu weer anderhalf jaar verder en we zien dat het steeds beter met hem gaat.” “Het is vallen en opstaan”, zegt Jos. “Ons motto is, als iets niet werkt, probeer dan iets anders. Als iets wel werkt, doe er dan meer van. Plus: wij gaan door waar anderen misschien opgeven.” Mandy: “De kern is de cliënt te zien als mens met normale behoeften. Bijkomend voordeel is dat het veel prettiger werken is. De relatie met de cliënt wordt gelijkwaardiger en daardoor beter, hechter ook.”
Nieuwe standaard
Jos: “Ik hoop dat de nieuwe manier van werken de standaard wordt. We willen graag klein beginnen en langzaam uitbreiden. Dat kunnen we overigens niet alleen, daar hebben we onze ketenpartners bij nodig. We zijn nu in gesprek met onze directe partners om dit concept verder uit te bouwen en expertise over deze doelgroep te bundelen. De komende tijd gaan we dit gedachtengoed binnen Radar verspreiden."
Wil je meer weten over deze nieuwe manier van werken? Neem dan contact op met Jos Leen (j.leen@radar.org of 06 - 502 271 44).