MijnLeven-aanpak: “We bereiken meer met minder”

Wat als je niet langer vertrekt vanuit regels, protocollen en risico’s, maar simpelweg vanuit de vraag: hoe wil iemand zijn of haar leven leiden? Bij Radar gebeurt dat inmiddels op kleine schaal. “Met de Mijn Leven-aanpak gaan we terug naar de essentie”, zegt Jos Leen, initiatiefnemer en projectleider. “We doen wat de cliënt nodig heeft. De resultaten zijn opvallend positief.”

De aanleiding om het roer om te gooien was een groep complexe cliënten met gedragsproblemen die eigenlijk nergens meer terecht kon. “De reflex was altijd: meer zorg, meer regels en meer controle”, zegt Jos. “Dat hielp voor geen meter. Sterker nog, de problemen werden alsmaar groter. Bovendien, als je deze mensen vraagt wat ze willen, zegt niemand: meer zorg en meer controle. Wel: rust, een eigen plek en zelf beslissingen kunnen nemen over het eigen leven.” Wat volgde was een radicale ommekeer, geïnspireerd op de aanpak bij ’t Houvast in Tilburg. “In de nieuwe aanpak krijgt de cliënt de ruimte om het eigen leven te leiden: zelfstandig wonen in een eigen woning, met alles wat daarbij hoort.” Ongeveer dertig cliënten wonen inmiddels zelfstandig, elk met een klein kernteam om zich heen. Hoe dat in de praktijk uitpakt, vertellen cliënt Iris Pütz en persoonlijk begeleidster Jeannette Turner (links op foto boven).

Veel veranderingen tegelijk 
Sinds het overlijden van haar moeder woont Iris (41) zelfstandig in Heerlen. Een grote verandering, want niet alleen is er de rouw om haar moeder, ze moet ook leren zelfstandiger te worden. “Het was best veel tegelijk,” vertelt ze. “Want ik deed vroeger bijna alles met mijn moeder samen.” Tegelijkertijd zet ze grote stappen richting meer zelfredzaamheid. Ze heeft een baan bij CYou in Heerlen, waar ze onder meer helpt bij het klaarmaken van de lunch en het verzorgen van koffie en thee. In haar vrije tijd tekent en schildert ze graag. Dat ze daar goed in is, is te zien aan de mooie kunstwerken aan de muur van haar appartement.

Geen strak programma 
Iris krijgt ondersteuning van het kernteam dat naast Jeannette bestaat uit Daniëlle en Claudia. Jeannette: “In ons team hebben we de taken een beetje verdeeld. Claudia gaat mee met boodschappen doen, Daniëlle helpt bij administratie en ik ondersteun bij alles wat voorhanden komt. We hebben geen strak programma, geen lijst met doelen die moet worden afgevinkt. De ene keer gaan we naar de winkel, de andere keer naar de bieb, soms uit eten of we regelen iets praktisch. Het hangt af van wat er speelt en wat Iris wil.” Iris: “Laatst was Claudia ziek en moest ik alleen boodschappen doen. Dat vind ik moeilijk. Ik heb gebeld met Jeanette en samen hebben we een plannetje gemaakt waardoor het wel is gelukt.” Jeannette: “In het telefoongesprek hebben we het probleem ‘verkleind’ en de stappen doorlopen die Iris moet zetten. Het is fijn te zien dat het dan wel lukt.” 

Laagdrempelig contact 
Een van de kernpunten van de aanpak is de 24/7 bereikbaarheid via Whatsapp en de bereikbaarheidsdienst. “De groepsapp van het kernteam is laagdrempelig en voelt een beetje als contact met familie of vrienden. Iris deelt er vragen, ideeën of gewoon iets wat ze tegenkomt. Soms zijn dat ideetjes om iets te ondernemen, soms gaat het om praktische problemen die om een oplossing vragen.” Iris: “Laatst viel de verwarming uit en had ik geen warm water meer. Dat zet ik dan in de groepsapp en toen heeft Claudia mij geholpen bij het bellen van een installatiebedrijf. “

Andere houding 
De MijnLeven-aanpak vraagt om een andere houding van begeleiders. “Het is een prettige manier van werken”, vindt Jeannette. “Je staat meer naast de cliënt, je doet het echt samen. Tegelijkertijd is het niet vrijblijvend. Er is wel een zorgplan, maar dat bepaalt niet het dagelijks leven. Dat werkt heel goed. Het is mooi te zien dat Iris steeds zelfredzamer wordt. Zo durft ze nu alleen naar de winkel. Ze wilde meer uitdaging op haar werk, heeft met ons besproken hoe ze zou kunnen aanpakken en is daarna in gesprek gegaan met een jobcoach. Op advies van haar mentor en Danielle gaat ze nu actief aan de slag met rouwverwerking.” Iris vindt het prettig dat ze op deze manier wordt ondersteund. “Het is fijn te merken dat ik de dingen die ik spannend vind, steeds beter aandurf.” 

Weerbarstig in de praktijk
Toch is de MijnLeven-aanpak nog niet vanzelfsprekend. Jos: “De manier van werken schuurt met het zorgsysteem dat is gebouwd op controle, risico en voorspelbaarheid. Waar de traditionele zorg vooraf bepaalt wat iemand nodig heeft, vertrekt MijnLeven juist vanuit het idee dat je dat gaandeweg ontdekt. Sommige zorgprofessionals vinden het wennen om de cliënt meer los te laten omdat het haaks staat op de manier van werken tot nu toe. Kortom, er is nog een wereld te winnen. Aan ons de uitdaging om te laten zien dat als je de omgeving aanpast aan de cliënt zij zichtbaar beter in hun vel zitten, er minder escalaties zijn en onze begeleiders meer werkplezier ervaren.”