Een belangrijke stem bij onvrijwillige zorg

Zelf kunnen beslissen over eigen leven en zorg is een belangrijk recht. Voor cliënten met een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening is dit niet altijd vanzelfsprekend. De beslissing kan dan rusten op de schouders van een vertegenwoordiger of zorgprofessional. Maar wat als een cliënt en/of zijn vertegenwoordiger niet instemt met de verleende zorg? Of als de vertegenwoordiger wel instemt, maar de cliënt zich ertegen verzet? Dan is er sprake van onvrijwillige zorg. Sinds 1 januari 2020 regelt de Wet zorg en dwang (Wzd) de rechten bij onvrijwillige zorg. Eén van die rechten is dat de cliënt gratis een beroep kan doen op een cliëntenvertrouwenspersoon Wzd. 

 

Onafhankelijke steun 

Suzan Cox en Sonja Bos zijn cliëntenvertrouwenspersonen Wzd bij Burgerkracht Limburg. Anders dan cliëntvertrouwenspersonen binnen Radar opereren zij volledig onafhankelijk van zorgaanbieders. Suzan: “Wij zijn er voor zorgen, vragen en klachten. Zowel voor de cliënt als zijn vertegenwoordiger(s).” Hun ondersteuning zorgt ervoor dat de stem van de cliënt gehoord wordt.  

Bewustwording 

“De omgeving van een cliënt wil vooral veiligheid en bescherming bieden”, zegt Suzan. “Vanuit die behoefte is de vrijheid niet zo groot als deze zou kunnen zijn. Wij kunnen een rol spelen in de bewustwording dat ieder mens zoveel mogelijk zelf wil en mag beslissen over zijn leven. En hierbij fouten mag maken.” Sonja geeft als voorbeeld een cliënt die niet op social media mocht van zijn ouders, omdat hij hier in het verleden fouten mee had gemaakt. Radar volgde hierin de ouders. Hij vond zelf dat hij ervan geleerd had en er nu beter mee om kon gaan. “We zijn samen met zijn begeleider binnen Radar in gesprek gegaan. We hebben verschillende alternatieven besproken. Ik ondersteun zo de cliënt om tot een oplossing te komen.” 

 

Laagdrempelig beschikbaar 

Suzan: “Wij leggen ook locatiebezoeken af. Zo zijn we zichtbaar en laagdrempelig beschikbaar. We leren de leef- en werkomgeving van cliënten kennen en worden bekender. Bij cliënten, maar ook bij begeleiding.” Sonja vult aan: “Voor die bezoeken is niet echt een draaiboek. Bij een voorlichting of huiskameroverleg vertellen we over ons werk en wat we kunnen betekenen. Cliënten gaan dan vaak zelf vragen stellen. Maar we kunnen ook gezellig komen koffiedrinken of mee-eten. Dan is de opzet informeel en vertellen cliënten vaak iets over zichzelf of wat ze beleefd hebben. Regelmatig ontstaan er zo mooie, individuele gesprekken.” 

 

Vertrouwelijk 

Cliëntenvertrouwenspersonen Wzd hebben een geheimhoudingsplicht. Voor cliënten is dit een belangrijke factor. Zo durven ze meer te zeggen. Soms zijn ze bijvoorbeeld bang om issues aan te kaarten. Uit loyaliteit naar de zorg toe of uit angst dat het tegen hen gebruikt gaat worden. “Wij staan áltijd aan de kant van de cliënt. Daarnaast hebben we oog voor de relatie van de cliënt met de begeleider”, vertelt Suzan. “Zorgmedewerkers kunnen ook hun cliënt adviseren contact met ons op te nemen.” Bijvoorbeeld als er een probleem is waarbij het cliëntbelang haaks staat op het organisatiebelang. “Zo wees een vertrouwenspersoon binnen Radar een cliënt door naar ons. De cliënt wilde verhuizen naar een woonvorm van een andere zorgaanbieder. Hij was in de veronderstelling dat dat niet mocht van Radar. In gesprek met zijn begeleider bleek het op een misverstand te berusten”, besluit Sonja. 

 

Kortom, betere zorg door een belangrijke stem!